Damla Turan 
ABD’deki yapay zeka veri merkezleri, ülkenin iklim hedefleri açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bu tesislerin artan enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla yeni doğal gaz santralleri inşa ediliyor. Sierra Club tarafından hazırlanan yeni bir analize göre, elektrik üretimindeki karbondioksit emisyonları 2030 yılına kadar yüzde 42 oranında artabilir. Bu artış, 2025 seviyesine göre hesaplanıyor.
Bu yükseliş, elektrik sektörünün son on beş yılda sağladığı sera gazı azaltımını büyük ölçüde yok edebilir. Ancak bu durum, planlanan yapay zeka projelerinin gerçekleştirilmesi halinde geçerli olacak. Dolayısıyla bu rakamlar bir öngörü niteliği taşıyor.
Yapay zeka veri merkezlerinden ne kadar karbon salınacak?
Analiz, hayata geçirilen projelerin sonucunda yıllık karbondioksit salımının 2030’da 2,1 milyar metrik tona ulaşacağını tahmin ediyor. Bu durum, 2025 seviyesine göre 618 milyon ton ek emisyon anlamına geliyor. Ayrıca bu miktar, yaklaşık 128,8 milyon hanenin bir yıllık elektrik tüketimiyle oluşan karbon salımına eşdeğer.
Yapay zeka sistemlerini eğitmek ve çalıştırmak için yüksek işlem gücüne ihtiyaç duyuluyor. Bu nedenle veri merkezlerinin enerji tüketimi hızla artıyor. Teknoloji şirketleri talebi karşılamak amacıyla yenilenebilir enerji yatırımları yaparken, aynı zamanda doğal gazla çalışan elektrik santrallerine de yöneliyorlar.
Şebeke dışı tesisler emisyonu artırıyor
Emisyon artışının önemli bir kısmının mevcut elektrik şebekesiyle bağlantısı olmayan tesislerden gelmesi bekleniyor. Bunun nedeni, yapay zeka veri merkezlerini işleten şirketlerin şebeke bağlantısı için uzun süre beklemeyi istememesi. Bu nedenle kendi enerji üretim tesislerini kurma yoluna gidiyorlar ve genellikle bu tesislerde gaz jeneratörleri kullanılıyor.
Sierra Club’ın iklim ve enerji alanındaki başdanışmanı Jeremy Fisher da benzer bir değerlendirme yapıyor. Fisher’ın tahminlerine göre şebekeye doğrudan bağlı olmayan bu kaynaklardan gelen yıllık emisyon miktarı 2030’a kadar 460 milyon tonu aşabilir; bu miktar Meksika’nın bir yıllık toplam karbon emisyonuna yakın bir değer taşıyor.
Fosil yakıt yatırımları yeniden hız kazanıyor
ABD’nin toplam sera gazı emisyonu 2007 yılında yaklaşık 6,58 milyar metrik ton ile zirveye ulaştıktan sonra düşüşe geçti ve 2025’te 5,35 milyar metrik ton seviyesine geriledi. Ancak yapay zeka veri merkezlerinin enerji talebi arttıkça emisyonlar yeniden yükselmeye başladı.
Siyasi politikalar da bu durumu etkiliyor. Trump yönetimi fosil yakıt altyapısına yönelik yatırımları teşvik ederken kirlilik düzenlemelerini gevşetiyor ve yenilenebilir enerji projelerinin önünü kapatan politikalar sürece dahil oluyor.
Environmental Defense Fund’ın Ekim ayında yayımladığı farklı bir rapor da fosil yakıt yatırımlarındaki artışı gözler önüne seriyor. Rapora göre ABD, son on yılı aşkın süredeki en büyük yeni fosil yakıtlı elektrik üretim kapasitesini inşa etmeye hazırlanıyor. Bu nedenle analizin ortaya koyduğu senaryo, planlanan projelerin hayata geçirilmesine bağlı olarak şekillenecek; eğer yapay zeka veri merkezleri için öngörülen projeler tamamlanırsa yıllık salımın 2030’da 2,1 milyar metrik tona ulaşması mümkün görünüyor.
